Hãy tưởng tượng: 250 triệu năm trước, một loài lưỡng cư khổng lồ bơi từ vùng Bắc Cực Na Uy ngày nay tất cả cách đến bờ tây Úc. Nó là một hành trình dài vô tưởng tưởng. Nhưng câu chuyện thực sự kỳ diệu không phải ở quá khứ xa xưa đó — mà ở hiện tại, khi những mảnh xương cổ xưa của nó tìm đường "quay về nhà" sau hơn nửa thế kỷ lạc lối.
Theo tờ Good News Network, đây là một trong những tình cờ may mắn nhất trong lịch sử khoa học — khi các nhà cổ sinh vật học cuối cùng có cơ hội làm sáng tỏ gia phả của những sinh vật này.
Một khám phá bị lãng quên
Chuyện bắt đầu từ năm 1960, khi các nhà khoa học khai quật những hóa thạch này tại Noonkanbah Station, cách Perth khoảng 2.400 km về phía bắc, ở vùng Kimberly của Úc — nơi những cây cỏ cứng cỏi mọc giữa những tảng đá đỏ rực của sa mạc.
Lúc đó, các nhà nghiên cứu xác định đó là loài Temnospondyls và đặt tên là Erythrobatrachus. Nhưng họ không biết rằng mình đang nắm giữ hai loài khác nhau xen lẫn với nhau. Những mảnh xương này sau đó được gửi đi cho các viện bảo tàng khác trên thế giới, và rồi — chúng bị lãng quên.
Suốt 50 năm, những hóa thạch này nằm im lìm ở Mỹ, cho đến khi một ngày nọ, các nhà nghiên cứu tình cờ tìm thấy chúng.
Tình cờ may mắn
"Họ hỏi tôi liệu tôi có đang tìm những thứ này không," Lachlan Hart, giảng viên cổ sinh vật học tại Đại học New South Wales chia sẻ với ABC News AU. Ông thừa nhận đó hoàn toàn là may mắn — một trong những lần "bạn thực sự phải kiểm tra vận may của mình."
Với sự giúp đỡ của các đồng nghiệp, ông Hart và nhóm của mình bắt đầu khôi phục hình ảnh về loài Aphaneramma — tên gọi mới của những sinh vật này. Theo mô tả của các nhà khoa học, chúng có "cái đầu giống cá sấu, thân hình như một con salamander khổng lồ, và những chiếc răng nhọn hoắt." Chúng chắc chắn là những kẻ săn mồi cực kỳ hung dữ dưới nước.
Tại sao điều này quan trọng?
Temnospondyls không chỉ là những sinh vật có thú vị lịch sử — chúng là những chiến binh sống sót thực sự. "Nhóm động vật này rất quan trọng vì chúng sống sót qua hai trong năm sự kiện tuyệt chủng lớn nhất của Trái Đất," ông Hart giải thích. "Bao gồm cả sự kiện tuyệt chủng lớn nhất từng xảy ra, khi khoảng 90% tất cả các sinh vật sống bị tiêu diệt."
Bằng cách hiểu rõ hơn về Aphaneramma, các nhà khoa học có thể làm sáng tỏ cây phát sinh loài của những loài lưỡng cư cổ đại này — và học được những bài học quý báu về sự sống kiên cường qua các thảm họa địa chất.
Đó là sức mạnh của khoa học: một khám phá bị lãng quên, một tình cờ may mắn, và đột nhiên, một bí ẩn 250 triệu năm tuổi lại được mở ra.
