Hãy tưởng tượng một ngày tháng 2 năm 1828, khi mọi người vùng Cherokee thức dậy với tin tức rộn ràng: lần đầu tiên trong lịch sử, họ sở hữu một tờ báo được viết bằng chính ngôn ngữ của mình. Đó không phải là một sự kiện nhỏ nhặt — đó là một cuộc cách mạng im lặng nhưng mạnh mẽ.
Một phát minh tuyệt vời từ tài năng đa lĩnh vực
Tất cả bắt đầu từ một người đàn ông tên Sequoyah, hay còn gọi là George Gist. Anh ta không phải là một học giả trong phòng thí nghiệm hay một nhà trí thức ở các thành phố lớn, mà là một người Cherokee đa tài đã làm điều mà rất ít người trong lịch sử từng làm: tạo ra một hệ thống viết hoàn toàn mới cho ngôn ngữ của dân tộc mình.
Sequoyah phát minh ra bảng chữ cái syllabary — một hệ thống độc đáo mà mỗi ký hiệu đại diện cho một âm tiết. Đây là một thành tựu phi thường, và nó đã mở cánh cửa cho một điều tuyệt vời: báo chí.
Báo Cherokee Phoenix — Tiếng nói của một dân tộc
Vào ngày 21 tháng 2 năm 1828, số báo đầu tiên của Cherokee Phoenix ra mắt. Đây không chỉ là tờ báo đầu tiên do người bản địa Mỹ xuất bản, mà còn là tờ báo đầu tiên in bằng một ngôn ngữ bản địa. Hãy thử hình dung sự ý nghĩa của điều này — những người chỉ biết đọc tiếng Cherokee cuối cùng cũng có thể tiếp cận thông tin, và họ còn được nhận báo miễn phí!
Tờ báo có bốn trang, mỗi trang năm cột, chứa đầy những nội dung đa dạng. Biên tập viên Elias Boudinot dự báo rằng việc dịch thuật giữa tiếng Anh và tiếng Cherokee sẽ mất thời gian, nên ban đầu chỉ ba cột mỗi tuần được in bằng tiếng Cherokee. Số báo đầu tiên có bài viết của Samuel Worcester ca ngợi phát minh của Sequoyah, và xã luận đầu tiên của Boudinot lên tiếng chỉ trích những người định cư trắng muốn chiếm lấy đất đai của Cherokee.
Cuộc đấu tranh và sự sống lại
Tờ báo này nhanh chóng thu hút được độc giả từ khắp nước Mỹ và thậm chí cả Châu Âu. Nhưng rồi, khi chính phủ Mỹ âm mưu cướp lấy đất đai của Cherokee, họ cắt giảm tiền trợ cấp, và báo phải ngừng xuất bản vào năm 1835.
Nhưng câu chuyện không kết thúc ở đó. Báo Cherokee Phoenix được phục hồi vào thế kỷ 20, từ vùng lưu vong của Cherokee ở Oklahoma. Và vào năm 2013, hai nghệ sĩ Jeff Marley và Frank Brannon đã hoàn thành một dự án cộng tác tuyệt vời: họ in ấn sử dụng loại chữ syllabary tại New Echota, thủ đô cũ của dân tộc Cherokee ở Georgia — lần đầu tiên kể từ năm 1835.
Một di sản sống động
Hôm nay, gần 200 năm sau số báo đầu tiên, Cherokee Phoenix vẫn còn in hàng năm. Ngôn ngữ Cherokee mà Sequoyah phát minh vẫn được sử dụng, vẫn được dạy, vẫn được yêu quý. Đó là một minh chứng rực rỡ rằng: khi chúng ta bảo vệ ngôn ngữ, khi chúng ta tôn trọng văn hóa, chúng ta không chỉ bảo vệ quá khứ — chúng ta đang xây dựng một tương lai nơi mọi tiếng nói đều được lắng nghe.
Bài viết dựa trên nguồn từ Good News Network
