Hình dung một sừng tê giác không phải là "bảo bối quý giá" mà là một "bom phát hiện" — không nguy hiểm với con vật, nhưng sẽ khiến kẻ buôn lậu lập tức bị phát hiện ở mọi cảng biển và sân bay trên thế giới. Đó chính là ý tưởng "kỳ diệu" đằng sau Dự án Rhisotope, một phát minh độc đáo đang được triển khai tại Nam Phi.
Một giải pháp thông minh cho vấn đề cổ xưa
Tê giác ở Nam Phi đang đối mặt với mối đe dọa tuyệt chủng. Với tư cách là nước sở hữu quần thể tê giác lớn nhất thế giới, Nam Phi đã phải chiến đấu liên tục chống lại nạn trộm cắp. Loài tê giác trắng được phân loại là "Gần bị đe dọa" còn tê giác đen thì ở mức "Cực kỳ nguy hiểm" — theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.
Nhưng thay vì chỉ tăng cường tuần tra, các nhà khoa học đã nghĩ ra điều gì đó hoàn toàn khác biệt. Dự án Rhisotope, do Đại học Witwatersrand-Johannesburg dẫn dắt, nhúng những đồng vị phóng xạ vô hại vào sừng tê giác. Kỹ thuật này khiến sừng trở nên "không thể vận chuyển" qua biên giới — vì hơn 11.000 máy phát hiện bức xạ đã được lắp đặt tại các cảng biển và sân bay trên khắp 200 quốc gia để ngăn chặn khủng bố hạt nhân.
Từ ý tưởng táo bạo đến thực tế
Giáo sư James Larkin, Giám đốc Khoa học của Dự án Rhisotope, lần đầu tiên đề xuất sử dụng hạt nhân vào năm 2015-2016, nhưng ý tưởng ban đầu quá phức tạp và không khả thi. Năm 2024, sau một thập kỷ nghiên cứu, dự án đã bước vào giai đoạn thử nghiệm tại một trại nuôi tê giác ở Khu Dự trữ Sinh quyển UNESCO Waterberg.
Điều đáng chú ý nhất: 20 con tê giác được theo dõi 24/7 trong 6 tháng, và kết quả cho thấy hoàn toàn không có dấu hiệu tổn hại. Các nhà khoa học đã kiểm tra mẫu máu, tìm kiếm dấu hiệu tổn hại tế bào, và không phát hiện bất cứ điều gì. "Chúng tôi đã chứng minh, ngoài mọi nghi ngờ khoa học, rằng quá trình này hoàn toàn an toàn cho động vật," Giáo sư Larkin khẳng định.
Thêm vào đó, các thử nghiệm trong những container thép 40 feet cũng cho thấy bức xạ vẫn có thể được phát hiện. Thậm chí nếu đồng vị bị loại bỏ, lớp dư lượng trên sừng vẫn có thể được phát hiện.
Hy vọng cho tương lai
Jessica Babich, Giám đốc Điều hành của Dự án Rhisotope, chia sẻ: "Mục tiêu của chúng tôi là triển khai công nghệ Rhisotope quy mô lớn để giúp bảo vệ một trong những loài động vật biểu tượng và bị đe dọa nhất của châu Phi."
Điều tuyệt vời là phần lớn tê giác ở Nam Phi sống trên đất tư nhân, và những chủ sở hữu này đã tỏ ra rất hỗ trợ dự án. Với sự hợp tác giữa các nhà khoa học, chính phủ, và các chủ sở hữu tư nhân, Dự án Rhisotope đang mở ra một con đường hoàn toàn mới trong bảo vệ động vật hoang dã — một con đường kết hợp khoa học, công nghệ, và sự sáng tạo.
Bài viết dựa trên thông tin từ Good News Network
